نقاش و خرگوش هاي سفيد

نويسنده و تصويرگر: جانِت  و  ليبيو  مارزوت

ترجمه : رامين مولايي

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

اين، داستان مرد نقاشي است كه شور و شوق

نقاشي كشيدن را از دست داده بود.

به همين خاطر براي زندگي به جايي بسيار دور از شهر، به منطقه‌اي

كوهستاني و

پوشيده از جنگل‌هاي سردسيري سفركرد.

نقاش در دامنه كوهستان، ميان دشتي وسيع، در كلبه‌اي چوبي و

 قديمي اقامت كرد.

دور تا دور كلبة چوبي را جنگلي فراگرفته بود كه حيوانات گوناگوني

در آن زندگي مي‌كردند، جنگلي چنان وسيع

كه براي گذشتن از آن چندين روز پياده‌روي لازم بود.

زمستان بود و درختان جنگل پوشيده از برف.

نقاش كه به كار روزانه عادت كرده بود، از بيكاري حوصله‌اش سر مي‌رفت،

پس روزها خودش را با پياده‌روي‌هاي طولاني در جنگل سرگرم مي‌كرد.

شدت سرما زياد بود و تقريباً همة حيوانات يا به مناطقي كه سرماي كمتري داشت،

پناه برده يا به خواب زمستاني فرو رفته بودند.

فقط و فقط اين خرگوش‌هاي سفيد بودند كه هنوز هم

آنجا زندگي مي‌كردند.

آن‌ها به كمك پاهاي پوشيده از موهاي چرب و پُرپشت‌شان

بدون فرورفتن در برف مي‌توانستند بدوند و جست‌وخيز كنند.

پوست آن‌ها كه در تابستان مانند ديگر خرگوش‌ها

خاكستري بود، در زمستان

سفيد و پُرپشت مي‌شد و چون لباسي گرم،

نقاش ردپاي خرگوش‌ها را همه جا مي‌ديد.

پيدا بود كه بايد تعدادشان زياد باشد؛

اما او هيچ‌كدام از آن‌ها را نمي‌ديد؛ پوست سفيد

خرگوش ها باعث مي‌شد در ميان برف ديده نشوند.

نقاش كم‌كم وسوسه مي‌شد تا

يكي از آن‌ها را بگيرد و بين راه روي آتش كباب كند و

با سيب‌زميني‌هايي كه زير خاكسترِ آتش پخته بود، نوش‌جان كند!

اما شكار آن‌ها بيشتر از خوردنشان آرزويش شده بود، چون او

جاي پايشان را همه جا مي‌ديد، ولي نه خودشان را مي‌ديد،

نه صدايشان را مي‌شنيد و اين موضوع برايش خيلي تعجب‌آور بود!

از هيزم‌شكني كه در آن اطراف زندگي مي‌كرد، يك تفنگ گرفت و

صبح زود، با تابش اولين پرتوهاي آفتاب،

به قصد شكار خرگوش از كلبه بيرون رفت.

جنگل، درست مانند سرزميني شيشه‌اي، سرد و ساكت بود.

فقط گاهي صداي شكستن و فروريختن تكه يخي از درخت كه

با تابش آفتاب صبحگاهي آب شده بود، نقاش را كه با دقت زياد

كوچك‌ترين حركت و كمترين صدايي را زيرنظر داشت، مي‌ترساند.

سرتاسر جنگل با ردپاي خرگوش‌هاي سفيد تزئين شده بود.

نقاش بدون احساس خستگي، ردپاها را كه راه‌هاي بي‌پاياني مي‌ساختند،

دنبال مي‌كرد. گاهي از حالت ردپاها حدس مي‌زد كه بايد مخفيگاهشان زير شاخه

يا تنة افتادة درختي باشد. جايي كه خرگوش‌ها

خودشان را از سرما حفظ و براي مدتي استراحت مي‌كردند،

چُرتي لذت‌بخش در روزي آرام! چون آن‌ها براي يافتن غذا

شب‌ها از لانه‌اشان بيرون مي‌آمدند و پوست نرم و جوانه‌هاي درختان را مي‌جويدند.

انگار آن‌ها اصلاً خواب نداشتند.

نقاش روزها و روزها مسير ردپاهاي روي برف را دنبال كرد.

او بدون كمترين سروصدايي درست مانند يك گرگ، در خلافِ جهت باد

قدم برمي داشت تا خرگوش ها بوي بدن او را حس نكنند.

حتي گاهي مانند يك درخت بدون كوچك‌ترين حركتي،

در گوشه‌اي از جنگل كشيك‌شان را مي‌كشيد.

غروبِ يك روز، نقاش پس از ساعت‌ها پياده‌رويِ بي‌نتيجه،

به كلبه‌اش برگشت و مشغول ساختن يك دام شد.

يك دام ساده اما كارآمد كه از زمان‌هاي بسيار دور

براي شكار حيوانات كوچك از آن استفاده مي‌شد.

نقاش با اشتياق و پشتكار فراوان كار مي‌كرد و طولي نكشيد كه دام آماده شد.

آن را آزمايش كرد و مطمئن شد كه درست عمل مي‌كند.

آن شب قرص ماه در آسمان مي‌درخشيد، پس به جنگل رفتن و گذاشتن دام

نزديكِ مسيري كه خرگوش‌ها از آن مي گذشتند در روشنايي مهتاب كار ساده‌اي بود.

او به عنوان طعمه يك تكه سيب هم درون دام گذاشت.

صبح روز بعد، براي ديدن نتيجة كارش، با شوق فراوان از كلبه بيرون رفت.

آفتابِ خوبِ روزِ پيش برف‌ها را كمي آب كرده بود،

اما سرماي شديد شب، باعث يخ‌زدگي سطح برف شده بود و

با برداشتن هر قدم يخ‌ها مي‌شكستند و صداي بلندي ايجاد مي‌كردند.

خيلي عجيب بود! دام همان‌طور كه شب پيش كار گذاشته شده بود،

دست نخورده مانده بود! اينكه خرگوش‌ها

در برابر عطرِ خوشِ سيب مقاومت كرده باشند، باورنكردني بود!

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

روزها از پي هم، آمدند و رفتند و خرگوش‌ها نه در آن دام، بلكه

در دام‌ها و تله‌هاي ديگري هم كه نقاش كار ‌گذاشت، گرفتار نشدند.

خرگوش‌هاي سفيد فكر نقاش را كاملاً مشغول كرده بودند و حالا

او شب و روز فقط به آن‌ها فكر مي‌كرد و بس!

هر روز صبح زود براي پيداكردن آن‌ها از كلبه بيرون مي‌رفت و

هر بار نيز مسافت طولاني‌تري را مي پيمود و از كلبه‌اش دورتر مي‌شد.

خيلي وقت‌ها از جاهاي ناشناخته‌اي سر در مي آورد و براي اينكه راه برگشت را

پيداكند، مجبور مي‌شد ردپاي خودش را در برف دنبال كند.

روزي هنگام پياده‌روي، برف شديدي شروع به باريدن كرد.

طولي نكشيد كه برف ردپاهاي پشت سرش را پُركرد و از بين بُرد!

برف تنها در چند دقيقه چهرة جنگل را تغيير داده بود.

وقتي كه تلاش مي‌كرد تا موقعيتش را

تشخيص دهد، ناگهان جلو پايش متوجه ردپاي خرگوش سفيدي شد.

نقاش مي دانست كه خرگوش‌ها هنگام بارش برف

از لانه‌اشان بيرون نمي‌آيند.حتماً اين يكي با شنيدن صداي پاي او،

 ترسيده و از مخفيگاهش بيرون آمده بود.

ردپا تازه بود. پس خرگوش بايد همان نزديكي باشد.

با برف شديدي كه مي‌باريد، به زودي اين ردپاها هم

از بين مي‌رفت. نقاش كاملاً از ياد بُرد كه گم شده است و

سرگرم دنبال كردن ردپا شد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

هوا ديگر تاريك شده بود و باد سردي كه مي‌وزيد

همراه خود ذرات ريز يخ را در هوا مي‌پراكند.

ناگهان ردپاي خرگوش قطع شد!

نقاش سرش را بالا آورد: او درست مقابل كلبه اش ايستاده بود!

آن شب بي‌آنكه تفنگ را تميز و روغنكاري كند،

به گوشه اي تكيه‌اش داد.

در عوض از درون صندوقي جعبة مدادها،

قلم موهايي از موي ظريف سمور و ذغال‌هاي طراحي‌اش را برداشت.

آن شب باد شديد يك لحظه هم آرام نگرفت و

كلبة چوبي نقاش را مانند قايقي طوفان‌زده، تكان داد.

صبح روز بعد، دوباره آفتاب روي برفِ تازه باريده مي‌تابيد.

 بادِ ديشب همة ابرها را جارو كرده و پشت سرش آسماني صاف و زيبا به جا گذاشته بود.

نقاش، دفتر و وسايل طراحي‌اش را برداشت و

راهي جنگل شد.

برفِ نرم و درخشان چون گردي از بلور همه جا را پوشانده بود و

هر صداي پايي را در خود خفه مي‌كرد.

نقاش تنة درختي بر زمين افتاده را از برف پاك كرد،

رويش نشست و مشغول زدن طرح شد.

طرح همة درختاني را كه پيش رويش بود با

ظرافت بسيار كشيد: تنه و پوست درختان، شاخه‌ها، جوانه‌ها و  …

با آرامش و به نرمي كار مي‌كرد.

ساعت‌ها زير گرماي لذت‌بخش آفتاب

همة جزئيات را با دقت نگاه و با ظرافت طراحي كرد،

تا آنجا كه حس كرد درست مانند يك درخت، جزيي از جنگل شده است!

طرح‌اش را كه زد، مكثي كرد و

غرق تماشاي آن شد!

سپس نگاه از آن گرفت و خرگوش ها را همه‌جا ديد!

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

آن‌ها روي برف مي‌دويدند و جست‌وخيز مي‌كردند،

ناگهان مي‌ايستادند، گوش‌هايشان را تيز مي‌كردند و باز

به راهشان ادامه مي‌دادند.چندتايي هم ساكت و آرام

 آفتاب گرفته بودند و سبيل‌هايشان را مرتب مي‌كردند!

آن ها خيلي زياد بودند، خيلي زياد . . .

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

جنگلي پُر از خرگوش‌هاي سفيد!

El Arrepentido

پيرمرد پشيمان

آنا ماريا ماتوته

    كافه دلگير و تاريك بود. نماي اصلي كافه رو به جاده و درِ پشتي آن مشرف به ساحل بود. دري كه رو به ساحل باز مي‌شد با حصيري پوشيده شده بود كه با هر نسيم تكان مي‌خورد و صدايي شبيه ساييده شدن دو تكه استخوان روي هم مي‌داد.

    تومئو[1]ي پير بر آستانه در نشسته بود و كيسه‌ي توتون‌ چرميِ سياهِ كهنه‌يي را ميان دست‌هايش به آرامي بازي مي‌داد و رو به ساحل به دوردست‌ها خيره شده بود. صداي موتور قايقي همراه صداي برخورد موج‌ها بر روي صخره‌هاي ساحلي به گوش مي‌رسيد. كنار اسكله يك لِنج قديمي كه چادري كهنه رويش كشيده بودند، آرام بالا و پايين مي‌رفت.

    تومئو غرق در افكار خود گفت:

ـ‌ پس اين‌طور ...!

كلماتش به‌قدري سنگين و آهسته بود كه گويي مثل سنگ جلوي پاهايش به زمين مي‌افتاد. چشم‌هايش را بالا گرفت و به روتي[2] چشم دوخت.

روتي جوان عينكي و لاغر اندامي بود كه پشت شيشه‌هاي عينك خود چشم‌هاي آبي معصومي داشت. روتي جواب داد:

ـ همين‌طوره…

و نگاهش را به زير انداخت.

تومئو با انگشتان باريك و تيره‌اش ته كيسه‌ي توتونش را كاويد، برگ توتوني را با نوك انگشتانش خُرد كرد و همان‌طور كه به دريا خيره مانده بود، ادامه داد:

ـ چقدر بِهم وقت مي‌دي؟

ـ نمي‌دانم… نمي‌شود زمانش‌ را دقيقاً مشخص كرد. مي‌خواهم بگويم آن‌چنان هم حتمي نيست.

ـ ببين روتي، تو من‌رو خيلي خوب مي‌شناسي‏، پس راحت حرف بزن.

روتي سرخ شد و به نظر آمد لب‌هايش مي‌لرزند:

ـ‌ يك ماه… شايد هم دو ماه…

ـ روتي ازت ممنونم، مي‌فهمي كه؟…آره ازت خيلي ممنونم، اين‌طوري خيلي بهتر شد.

روتي ساكت بود. تومئو گفت:

ـ روتي … مي‌خوام چيزي بهت بگم، هرچند مي‌دونم تو خيلي حساس و نكته‌سنجي. اما مي‌خوام چيزي‌‌رو بهت بگم، روتي. من خيلي بيشتر از اوني كه مردم فكر مي‌كنند پول‌و‌پَله دارم. تو خيلي خوب مي‌دوني يه آدم فقير، يه ماهيگير قديمي، صاحب يه كافه‌ي بين‌راهي . . .اما من پولدارم، پول زيادي هم دارم.

روتي ناراحت به‌ نظر مي‌رسيد، سرخي گونه‌هايش تندتر شده بود.

ـ اما دايي . . . من… نمي‌فهمم چرا اين‌ها را به من مي‌گوييد؟

ـ تو تنها قوم و خويش من هستي، روتي.

و در حالي‌كه غرق در خيالات خود به دريا خيره مانده بود، تكرار كرد:

ـ من هميشه دوستت داشته‌ام.

روتي اندوهگين گفت:

ـ‌ اين را خيلي خوب مي‌دانم، شما هميشه به من لطف داشته‌ايد.

ـ برگرديم سر حرف قبلي‌مون. من پول زيادي دارم. آدم‌ها هميشه اونجور كه نشون مي‌دن، نيستن.

روتي لبخند تلخي زد.(شايد مي‌خواد از قاچاق‌هايي كه كرده تعريف بكنه! خيالش من خبر ندارم! خيال مي‌كنه هيچ‌كس باخبر نيس! . . . تومئوي پير! همه خيلي خوب تورو مي‌شناسن!. . .ولي اون چه‌طور خودش‌رو راضي كرد تا خرج تحصيل من‌رو بدهد، در حالي‌كه او اصلاً اهل اين گشاده‌دستي‌ها نيست؟)

دست‌اش را بر شانه‌ي پيرمرد گذاشت:

ـ دايي، خواهش مي‌كنم. . . ديگه از اين موضوع حرف نزنيم، خواهش مي‌كنم. به‌علاوه من كه گفتم شايد اصلاً اشتباه كرده باشم. بله، اشتباه كردن خيلي ساده‌ است. هيچ‌كس نمي‌داند . . .

تومئو با ناراحتي بلند شد. باد گرمي موهاي خاكستريش را افشان مي‌كرد.

ـ بيا روتي، بيا بريم پياله‌اي با هم بزنيم.

. . . و با دست پرده‌ي حصيري را كنار زد و روتي هم پشت‌سرش تو رفت. كافه در آن ساعت از روز سوت‌وكور بود. دو خرمگس با سروصداي زيادي دور و برشان پرواز مي‌كردند. تومئو پشت پيشخان را و دو استكان را لبالب از كنياك كرد و يكي را به او تعارف كرد:

ـ برو بالا، پسر!

پيش از آن هرگز او را ”پسر“ خطاب نكرده بود. روتي چشمكي زد و لب‌اش را تَر كرد. پيرمرد ناگهان گفت:

ـ پشيمونم! . . .

روتي به او خيره شد. پيرمرد تكرار كرد:

ـ‌ آره پشيمونم!

ـ‌ نمي‌فهمم از چي صحبت مي‌كنيد، دايي . . .

ـ‌ مي‌خوام بگم، پول من پولِ شرافتمندانه‌اي نيست، اصلاً نيست!

و استكانش را يك نفس سركشيد و با پشت دست لب‌هايش را پاك كرد.

ـ هيچ‌چيز نمي‌تونست بيشتر از اين من‌رو خوشحال كنه كه از تو كسي رو بسازم كه حالا شده‌اي، يه دكتر درست و حسابي!

ـ من هم هرگز فراموش‌ نمي‌كنم . . .

روتي اين كلمات را با صدايي لرزان ادا كرد و ناخودآگاه چشم به زمين دوخت.

ـ چشم‌هات رو پايين ننداز. خوش ندارم وقتي حرف مي‌زنم به جاي ديگه‌اي نگاه كني! آره روتي، من از اين بابت خيلي راضي‌ام، مي‌دوني واسه‌چي؟

روتي ساكت بود.

ـ از اين خوشحالم كه تو با همين درسي كه خوندي مي‌توني من‌رو از مرگم باخبر كني. آره روتي من از اين بابت خيلي خوشحال و راضي‌ام.

ـ دايي از شما خواهش مي‌كنم اين‌طور صحبت نكنيد . . . برايم خيلي دردناك است . . . فراموشش كنيم.

ـ نه، واسه جي فراموشش كنيم. تو من‌رو باخبر كردي و حالا ديگه خيالم راحت شد . . . روتي، تو نمي‌فهمي چه خدمتي به من كردي . . .؟

روتي استكان را ميان انگشتانش فشرد و بعد يك‌نفس و تا آخرين قطره‌‌اش را سركشيد.

ـ تو من‌رو خوب مي‌شناسي، روتي. خيلي هم خوب مي‌شناسي.

و روتي لبخند كمرنگي زد. . .

آن روز هم مثل روزهاي ديگر گذشت. نزديك ساعت هشت با بازآمدن كارگران سيمان‌كار، كافه پُر شد. تومئوي‌ پير هم مثل هر روز اين‌سو و آن‌سو مي‌رفت و مشغول كار بود. . . نبايد مي‌گذاشت تعطيلات روتي، آن هم بعد از گرفتن مدرك دكترا، خراب شود. به نظرش روتي پريشان و غمگين مي‌آمد و چندبار متوجه شد كه ساكت و آرام به او زُل زده است.

روز بعد هم بي‌هيچ اتفاق خاصي سپري شد. ميان آن‌دو ديگر صحبتي از آن موضوع نشد. تومئو خيلي طبيعي خودش را خوشحال وانمود مي‌كرد. در عوض روتي بسيار نگران و افسرده مي‌نمود.

دو روز ديگر را هم پشت‌سر گذاشتند. گرماي شديد و طاقت‌فرسايي جزيره را در بر گرفته بود. روتي نزديك به ساحل قايقراني مي‌كرد. نگاه آبي و متفكرانه‌اش در آسمان سرگردان بود. هواي شرجي پيراهن خيس‌اش را بدنش چسبانده بود و ساكت و رنگ‌پريده از دريا برمي‌گشت. نگاهي به تومئو انداخت و به پرسش‌هاي پيرمرد، جواب‌هاي كوتاهي داد.

صبح روز سوم، تومئو به اتاق خواهرزاده و پسرخوانده‌اش رفت. جوان تازه از خواب بيدار مي‌شد. . . آهسته صدايش كرد.

ـ روتي. . .

روتي با عجله عينك‌اش را به چشم زد. دست‌هايش مي‌لرزيدند.

ـ چي شده، دايي؟

تومئو خنديد و گفت:

ـ چيزي نشده. . .مي‌خوام برم بيرون، ممكنه دير برگردم، فهميدي؟ يه وقت دلواپس‌ام نشي. . .

روتي رنگ به چهره نداشت:

ـ خيلي خُب. . .

رويش را برگرداند و صورتش را روي بالش گذاشت. تومئو گفت:

ـ عينك‌ات روتي. . . نشكني‌اش!

روتي عينك‌اش را از چشم برداشت و به زمين خيره شد. از پنجره‌ي كوچك اتاق هواي گرم و صداي موج داخل مي‌شد.

ظهر شده بود كه روتي به طبقه‌ي پايين و كافه رفت. در اصلي قفل بود. ظاهراً دايي‌اش ديگر اهميتي به جلب مشتري نمي‌داد.

روتي براي خودش قهوه ريخت. بعد از در پشتي به طرف ساحل رفت. قايق قديمي آرام بالا و پايين مي‌رفت.

نزديك ساعت دو بود كه به او خبر دادند:« تومئو در جاده‌اي كه به تورا[3] مي‌رود، به خودش شليك كرده است. بايد اين كار را همان ساعت‌هاي اوليه‌ي صبح بعد از بيرون آمدن از كافه انجام داده باشد».

روتي رنگش پريده بود و افسرده و پريشان نشان مي‌داد. گيج‌ و منگ بود.

ـ شما از علت اين اقدام دايي‌تان چيزي مي‌دانيد؟

ـ نه، اصلاً نمي‌توانم بفهمم!. . .حتي نمي‌توانم تصورش را هم بكنم. او به نظر آدم خوشبختي مي‌رسيد.

روز بعد، روتي نامه‌اي دريافت كرد. با ديدن نام خود روي پاكت، رنگش پريد و با دست‌هايي لرزان آن را باز كرد. دايي‌اش بايد نامه را پيش از خودكشي و بعد از بيرون رفتن از كافه به صندوق پست انداخته باشد.

روتي اين‌طور خواند:

”روتي عزيز:

    خيلي خوب مي‌دانم كه مريض نيستم، چون هيچ‌كدام از دردهايي را كه برايت توضيح دادم، نداشتم! بعد از اين‌‌كه معاينه‌ام كردي، پيش دكتر ديگري هم رفتم و كاملاً مطمئن شدم. نمي‌دانم كه تا چند وقت بتوانم در سلامت كامل زندگي كنم‏ چرا كه به قول خودت، آدم از همه چيز كه خبر ندارد! تو خيلي خوب فهميده بودي كه اگر بدانم چند روز بيشتر مهلت ندارم، توي رختخواب منتظر مرگ نمي‌مانم و دقيقاً همين كاري را مي‌كنم كه حالا كردم و دستِ اخر تو وارث من خواهي شد. اما از تو متشكرم روتي، براي اين‌كه واقعاً فهميدم پول و ثروت‌ام كثيف و ناپاك است. ديگر خسته شده بودم، خسته و افسرده و يا همان حالتي كه اسم‌اش پشيماني است. پس براي اين‌كه خداوند مرا در پناه خود بگيرد ـ تو مي‌داني كه من صرف‌نظر از خيلي چيزها، آدم با ايماني هستم!ـ پول‌هايم را به بچه‌هاي يتيم‌خانه مي‌بخشم!“

              EL  ARCO IRIS  Y  EL CAMALEON   

داستان رنگين كمان و آفتاب پرست                                                                       

نوشته : ماريسا  مورِنو ـ اسپانيا

ترجمه : رامين مولايي  

raminmolaei@yahoo.com

سال ها پيش آفتاب پرست خودخواه و مغروري  ساير حيوانات را تنها به اين خاطر كه نمي توانستند رنگ خود را چون او تغيير دهند ، ريشخند مي كرد . او تمام روز با خود مي گفت :

“چه زيبايم من ! هيچ حيواني به شكوه و جلال من وجود ندارد ! ”

همه حيوانات رنگ هاي زيباي او را تحسين مي كردند ، ولي اخلاق زشت و فخرفروشي اش را نه!

روزي آفتاب پرست از دشتي مي گذشت كه ناگاه باران شروع به باريدن كرد .

سپس باران جاي خود را به آفتاب داد و نوبت رنگين كمان رسيد .

آفتاب پرست مغرورانه نگاهي به آسمان انداخت و از ديدن رنگين كمان حيرتزده شد ، اما با حسادت گفت :

ـ نه، اين يكي هم به زيبايي من نيست!

در اين هنگام ، بلبل خوش آواز و زيبايي كه بر شاخه درختي در آن نزديكي نشسته بود ، رو به او گفت:

ـ چگونه مي تواني شكوه رنگين كمان را ببيني و تحسين اش نكني ؟!

و ادامه داد :

ـ  اگر گرامي‌اش نمي‌داري، مشكل آنچه از حقايق طبيعت به تو مي آموزد، دريابي! اگر بخواهي،مي توانم تو را در شناختن بعضي از آنها ياري كنم!           

آفتاب پرست پاسخ داد :

ـ قبول است!

پس بلبل گفت:

ـ رنگ هاي رنگين كمان زندگي كردن را به تو مي آموزند و هر كدام احساسي را به تو نشان مي دهند.

آفتاب پرست گفت:

ـ رنگ هاي من براي در امان نگهداشتن ام از خطر كافي اند ، من براي زنده ماندن نيازي به احساسات ندارم!

اما بلبل گفت :

ـ ولي اگر تو خود را در معرض آنها قرار ندهي ، هيچ‌گاه آنچه از طريق آنها مي تواني احساس كني، در نمي يابي! به‌علاوه تو مي تواني ديگران را نيز در احساس خود شريك كني، همان كاري كه رنگين كمان با زيبايي اش مي كند!

پس بلبل و آفتاب‌پرست بر زمين مرغزار، در كنار هم قرارگرفتند .

رنگ هاي رنگين‌كمان يكي بعد از ديگري بر آن دو گذر كرده، بدن كوچك شان را نوازش مي‌كردند.

اولين رنگي كه به آنها نزديك شد، رنگ سرخ بود كه از پاهايشان بالا كشيد و ناگهان  انبوهي از درختان سيب ، بوته هاي گل سرخ و غروب سرخ فام آفتاب در برگرفت شان.

رنگ سرخ رفت و رنگ زردي كه بالاي سر آنها پراكنده مي شد، از راه رسيد . شاد و سرخوش بودند ، پايكوبي مي كردند وعطر خوش اركيده ها و ميخك هاي صدپر را مي بوييدند .

زرد جاي خود را به سبزي داد كه  انديشه شان را انباشت .

آفتاب پرست به انديشيدن در باره آينده و گذشته پرداخت، رويا ها و خيالاتش و نيز دوستاني كه فراموش شان كرده بود.

رنگ سبز، نيلي را ازپي خود مي كشيد. آفتاب پرست عمق دريا را احساس كرد و نيز ماهي ها ، دلفين ها و مرجان هايي كه او را احاطه كرده بودند. آن دو در عمق آب غوطه‌ور و ماهي ها با آنها به بازي مشغول بودند.

به سطح آب آمدند و به ستاره ها چشم دوختند. در آسمان جشن و پايكوبي بزرگي برپا بود و ستاره ها فاخرترين جامه هاشان را بر تن كرده بودند.

آفتاب پرست غرق حيرت شده بود.

جشن پايان گرفت و آبي آسمان پديدار شد و در خاطر آنها احساس خوشِ مهر و دوستي جوانه زد و آن دو شناور در لابلاي ابرها غرق تماشاي آسمان شدند.

تكه ابري قطره هاي بارانش را بر سر آنها فرو ريخت و سراپا خيس شان كرد! ولي آنها از تازه شدن با پاك ترين آب‌هاي جهان خشنود بودند.به چشم هاي هم نگاه انداخته و لبخند زدند.

رنگ نارنجي خود را درست به يك اندازه بر بدن آنها گسترده بود. آفتاب پرست براي اولين بار حس كرد در چيزي با ديگري شريك است و ابراز محبت و صفاي بلبل زيبا را دريافت. رنگ نارنجي همة اينها را بر او آشكار كرده بود.

در اين لحظه فرش گسترده‌اي از گل هاي رنگارنگ و درختان ميوه سراسر مرغزار را پوشاند.

هنگامي كه در آرامشي عميق فرو رفته بودند، رنگ بنفش پديدار گشت و از چشمان آفتاب پرست قطره هاي اشك سرازير شد.

او از اين كه پيشتر، از شدت خودخواهي  زيبايي حقيقي را  قدر نمي دانست، سخت پشيمان بود. پس از بلبل زيبا و ديگر حيوانات عذرخواهي كرد و از آن زمان فروتن شد و مهرباني پيشه كرد .       

EL  PEZ QUE NO QUERIA IR AL COLEGIO

ماهي كوچولويي كه نمي خواست به مدرسه برود !

داستاني از آمريكاي لاتين

ترجمه: رامين مولايي

بچه ها اين داستان را خوب بخوانيد تا ببينيد ماهي كوچولويي كه دوست نداشت به مدرسه برود، چقدر پشيمان شد!؟

روزي الاغ پيري كه همة عمر سخت كار كرده بود، با خودش گفت:

ـ ديگر وقتش رسيده كه خودم را بازنشسته كنم و باقي عمرم را در استراحت كامل بگذرانم.

اما او چنان به كاركردن عادت كرده بود كه نمي توانست روزش را بي آنكه كاري انجام دهد به  شب برساند.

روزي كنار رودخانه قدم مي زد كه ناگهان فكري به سرش زد:

ـ از اين به بعد هر روز براي ماهيگيري به رودخانه مي آيم و با اين كار خودم را سرگرم مي كنم ، آره همين بهترين كار و تفريح براي من است!

به اين ترتيب، از فرداي آن روز، الاغ پير نشسته بر پلي روي رودخانه، قلاب ماهيگيريش را در آب مي انداخت و منتظر مي ماند تا يك ماهي طعمة سر قلاب او را گاز بزند! الاغ با خودش مي گفت:

ـ چه شادي و هيجاني دارد تكان خوردن قلابي كه ماهي درشتي آن را گرفته باشد . . . و بعد كشيدن نخ و انتظار نفس گير براي ديدن ماهي درشتي كه از قلاب آويزان است!

اما همين كاري كه باعث سرگرمي و خوشحالي الاغ مي شد، براي ماهي هايي كه در رودخانه زندگي مي كردند باعث ناراحتي و غصه شده بود!

ماهي ها پس از اينكه ديدند الاغ پير هر روز تعداد بيشتري از آنها را شكار مي كند،  دور هم جمع شدند تا براي خلاص شدن از دست او راهي پيدا كنند.

سرانجام پس از بحث و گفتگوي بسيار، تصميم گرفتند تا زير پلي كه الاغ روي آن مي نشست و ماهيگيري مي كرد، تابلويي نصب كنند كه روي آن با حروف درشت نوشته شده بود:

“ توجه! خطر! اينجا الاغ پيري ماهيگيري مي كند! هيچ كرمي را نخوريد!”.

از آن روز به بعد، الاغ پير هيچ سر در نمي آورد كه چرا ديگر هيچ ماهي‌اي كرم خوشمزة سر قلاب ماهيگيري او را گاز نمي زند! او مدام سرش را مي خاراند و به اين فكر مي‌كرد كه راز اين ماجرا چيست؟

اما بشنويد از ماهي كوچولوي داستان ما كه هر روز صبح از خانه بيرون مي آمد و به جاي اينكه به مدرسه برود، عادت داشت در رودخانه گردش كند و از هر جايي سر در بياورد. براي او شنا كردن به اين سو و آن سوي رودخانه بسيار هيجان انگيزتر از نشستن سر كلاس و نقاشي كردن، درس خواندن و نوشتن بود.

و خوب روشن است كه چون به مدرسه نمي رفت، خواندن هم بلد نبود!

روزي  هنگام گردش در رودخانه، به زير پلي رسيد كه ماهي ها در آنجا تابلوي بزرگ “خطر” را قرار داده بودند.

ماهي كوچولو نگاهي به تابلو انداخت و با خود گفت:

ـ براي چي اين را اينجا گذاشته اند؟ معني اين كلمه ها چيه؟

در همين وقت نگاهش به كرم چاق و درشتي افتاد كه  نزديك او در آب بالا و پايين مي رفت.   

ماهي كوچولو با خودش گفت:

ـ جانمي جان!چه لقمة درشت و دندون گيري!

و بعد خيلي سريع  دهانش را براي گرفتن كرم خوشمزه باز كرد، اما تا به آن گاز زد، واي! …

از بس كه تكان هاي قلاب ماهيگيري شديد بود ، ناگهان پل قديمي كه الاغ روي آن نشسته بود، فرو ريخت و ماهيگير در آب افتاد! بيچاره الاغ پير خيلي بد آورده بود! در عوض حالا مي توانست تابلوي خطري را كه ماهي ها زير پل نصب كرده بودند، ببيند و متوجه جريان شود! اما او چون پير و ضعيف بود و استخوان هايش درد مي كرد، نمي توانست خودش را از آب بيرون بكشد. دل ماهي ها به حال او سوخت و براي بيرون رفتن از آب  به او كمك كردند.

الاغ پير هم بعد از اين كه  حالش سر جا آمد، به آنها قول داد كه ديگر هرگز ماهيگيري نكند . در عوض، ماهي ها هم از او خواهش كردند هر روز كنار رودخانه بيايد و با هم شادمانه از هر دري بگويند و بشنوند تا الاغ پير هم حوصله اش سرنرود. ماهي كوچولو هم كه ديد به خاطر نداشتن سواد نزديك بود به دام ماهيگير بيافتد ، حسابي ترسيده و پشيمان بود! مي دانيد چرا؟ چون ديگر فهميده بود كه رفتن به مدرسه و درس خواندن خيلي بيشتر از گردش در رودخانه ، براي او فايده دارد!      

Gunter  Grass

ترجمه : رامين مولايي

منبع : ال  پائيس – 26 ژوئن ‏2002‏

گونتر گراس (دانسيگ – 1927 ) نويسنده شهير آلماني و دارنده نوبل ادبي سال 2000 با انتشار تازه ترين اثر خود رمان كوتاهي به نام “ گذرگاه خرچنگ” ضمن تشريح حادثه هدف قرارگرفتن يك كشتي آلماني توسط سه فروند ناو اژدرافكن نيروي دريايي اتحاد جماهير شوروي و غرق شدن آن به همراه بيش از هزار آواره آلماني ، در تاريخ 30 ژانويه 1945 ، به بازگويي اندوه و رنج  مردمي كه ناخواسته آتش جنگ جهاني دوم را شعله ور ساختند  ميپردازد. نويسنده شهير آلماني ديروز در جمع خبرنگاران ، در حمايت از قربانيان كشورش در جنگ دوم جهاني ، اعلام كرد : “ ما ، آلماني ها نيز حق داريم  براي بزرگداشت خاطره مردان و زنان قرباني شده هموطن خود ، مراسم يادبود برگزاركنيم.”

گونتر گراس ( دانسيگ – 1927 )نويسنده پرآوازه آلماني كه در همه محافل به عنوان يك سوسيال دموكرات دوآتشه در حمايت از“ گرهارد شرودر ” براي پيروزي در انتخابات آتي آلمان - 22 سپتامبر  –* براي احراز مقام صدراعظمي سخن مي گويد ، نيز به هر شيوه ممكن از حقوق معوق مانده آلماني ، اروپايي و جهاني انتقاد مي كند. اين آلماني دارنده نوبل ادبي سال 2000 ، نويسنده اي كه آوازه ادبي او همچون شهرت فعاليت هاي سياسي اش در خارج  بسيار بيشتر از داخل كشور زادگاهش است ، به هيچ رو قصد توجيه جنايات انجام شده از سوي آلمان ها را ندارد و از سويي ديگر درصدد انتقام جويي ازكشورهايي چون جمهوري چك كه پس از خاتمه جنگ دوم زمينه ساز شرايط طاقت فرساي زندگي و در نهايت اخراج آلماني ها از كشور خود شدند و امروز همين مسايل مي توانند بدل به موانعي جدي در پيوستن اين كشور به اتحاديه اروپايي ارزيابي شوند ، نيست.

تب و تاب وي براي بازيابي حقوق آلماني ها در گراميداشت ياد و خاطره كشته شدگان هموطن خود ، يكي از موضوعات محوري اين آخرين رمان اوست و نيز اهميت ندادن به   اين مسئله از سوي گروه هاي چپ آلمان يكي از انتقادات گراس از ايشان بوده و هست. وي تاكيد مي كند كه : “ در طول سال هاي پس از جنگ هيچگاه از اين موضوع صحبتي نشد و اصولاً  آن را نظري راست گرايانه مي پنداشتند . اما براي من همين  حق مسلم دليل و دستمايه اصلي نوشتن اين رمان بود .”

در ضمن اين مصاحبه ، هنگامي كه از گراس در مورد “ مارتين  واسلر ” نويسنده رمان “ مرگ يك منتقد ” و نسبت دادن اين اتهام به او كه وي در زمان نگاشتن رمان خود از كليشه هاي ضد يهود سود برده و شخصيت داستان  آشكارا  “ مارسل  رايش – راينيكي ” را در ذهن تداعي مي كند ، سوال  شد ، او برافروخته اظهار داشت :“ مارتين واسلر ، به هيچ عنوان يك فرد ضديهود نيست‌‌‌‌‌‌‌” . نويسنده طبل حلبي  و قرن من ، كه در اکتبر آینده هفتاد و پنجمين سال تولدش را جشن مي گيرد ، ادامه داد : “ انگ  ضديهود زدن به واسلر يك افترا و تهمت پوچ و بي اساس است ”. تمامي اين بحث ها در حالي انجام شد كه “ مرگ يك منتقد ”  فردا در آلمان منتشر مي شود.

اما موج انتقادات در برابر رمان مرگ يك منتقد ، اولين بار توسط “ Frank  Schirrmacher ” دبير سرويس فرهنگي روزنامه “ فرانكفورتر  آلگماينه – سايتونگ ”  دامن زده شد . اين روزنامه همواره به چاپ داستان هاي پاورقي  و آثار واسلر اقدام مي كرد ، ولي در اين مورد خاص از چاپ اين رمان به صورت پاورقي خودداري كرد و اين اقدام به يقين براي دفاع از  مارسل رايش – راينيكي  صورت گرفت ، حمايت از شخصي كه سالهاي درازي است مسئوليت بخش معتبر ادبي اين روزنامه كثيرالانتشار را به عهده دارد. اين موضوع سرآغاز شروع بحثي داغ در مجامع روشنفكري آلمان پيرامون اثري شد كه افراد اندكي آن را خوانده اند و البته گراس هيچگاه خود را در اين دعواها دخالت  نداد.

اما از سويي مارسل  رايش – راينيكي كه يكي از شاخص ترين و پرنفوذترين منتقدين ادبي در سطح اروپاست ، بارها نشان داده است كه كمتر تعلق خاطري به اين نويسنده هموطن خود و صاحب نوبل ادبي  دارد . اما گراس ادامه داد : “ اينكه  مارسل بدل به شخصيت اول يك رمان شده باشد ، افتخار بزرگي است كه  نصيب او شده است ” .

بهرحال اين روزها گونتر گراس از فشارهايي كه پس از انتشار “ گذرگاه خرچنگ”                           بر او وارد مي آيد بسيار خسته و كوفته شده و بنا به اظهار خود به پيشه اصلي اش مجسمه سازي رو آورده است : “ من اين روزها پيكره زوج هايي در حال رقص را در فيگورهاي مختلف مي سازم”.

گراس همچنين اعلام كرد پيش از آنكه روزي نوشتن را كنار بگذارد ، خاطراتش را خواهد نوشت ، كاري كه گابريل گارسيا ماركز هم اكنون به آن مشغول است.

اين نويسنده آلماني دارنده عالي ترين جايزه ادبي دنيا يعني نوبل ادبي سال 2000 ، هنوز موضوع هاي فراواني براي نوشتن در سر پر سوداي خود دارد ، كه از پرداختن به جزئيات آنها امتناع مي كند : “ اينها طرح هايي هستند كه سالهاست با من اند. آنچه هميشه بسيار مشكل است ، يافتن اولين جمله ونيز لحن و زبان اثري است كه قصد داري روي آن كاركني…. بعلاوه در تمام دوران نويسندگي ام روش خاص خودم را داشته ام ، اين عادتي قديمي است : ايستاده پشت ميزكارم ، در حاليكه زير لب جمله ها را به زبان مي آورم ، از اين طرف اتاق كارم به آن طرف اتاق مي روم و هميشه اولين نسخه از اثرم را با دست مي نويسم”.

آشكار است آن زمان كه گراس نه مي نويسد ،نه نقاشي مي كشد و نه مجسمه سازي مي كند ، علاقه دارد خودش را وقف سياست كند و به همين دليل  نويسنده معاصر آلماني در طول مصاحبه اش با پاسخ به پرسش هايي در باب سياست ، به تشريح الفبا ي باورهايش از سوسيال دموكراسي چپ مي پردازد و در انتقاد از سياست هاي ايالات متحده  با چهره ايي برافروخته برافروخته مي گويد :“ آمريكا حق ندارد با طرح نقشه سياه و سفيد خود به جنگ دامن زند” و در ارتباط با ادعاي مبارزه با تروريسم اين كشور اضافه مي كند:“ اين طرح آمريكا به هيچ دردي نمي خورد چرا كه سرچشمه ترورها مسائلي ديگرند همچون تنفر ناشي از اعمال سلطه كشورهاي ثروتمند بركشورهاي فقير و نيز فقدان يك نظام اقتصادي عادلانه و يكسان جهاني”. گراس همچنين در مورد نامزدي “ ادموند  اشتويبر” براي احراز پست صدراعظمي آلمان به نمايندگي از سوي جناح محافظه كار اظهار داشت: “ او تمايل زيادي به ايجاد روابط دوستانه با “ جورج هايدر” اتريشي دارد و از رابطه خوبي  با “ سيلويو برلوسكني” برخوردار است.

در برابر“وحشت” از پيروزي دست راستي ها

گراس در سخنان خود ضمن اظهار تاسف از فقدان چهره هاي بزرگ سوسيال دموكراسي اروپا نظير “ ويلي برانت ” ، “ برونو كرايسكي” و “ اولاف پالمه”  همچون بارهاي پيش با تمام توان از جانشينان ايشان من جمله صدراعظم آلمان “ گرهارد شرودر” حمايت كرد ، درست مانند دهه هاي شصت و هفتاد ميلادي كه از حاميان پر و پاقرص نامزدين سوسيال دموكرات در طول مبارزات انتخابي ايشان به حساب مي آمد . او مي گويد :“ شرودر در كوران مبارزات رشد كرده است ” و مي افزايد :“ بعلاوه او انساني است كه گوش كردن بلد است”. آلمان در تاريخ 22 سپتامبر آينده صدراعظم خود را انتخاب خواهد كرد و نويسنده دارنده نوبل ادبي از اينكه اين تاريخ به عنوان روز پيروزي تازه اي براي جناح  راست اروپا رقم بخورد سخت در هراس است ، چرا كه نظرسنجي هاي انجام شده و نيز سياست هاي اعلام شده از سوي محافظه كاران در قبال مسئله  مهاجرت  به اين وحشت دامن مي زنند. “ به باور من بدل ساختن اروپا به دژي غيرقابل ورود يك اشتباه است.زندگي در يك دژ همواره سبب بسط و گسترش روحيه مرده و دربند ميان شهروندان مي گردد و اين انديشه هميشه به فروپاشي اركان دموكراسي در جامعه خواهد انجاميد”.

 روز گذشته در مطبوعات معتبر آلماني بيانيه ايي  تحت عنوان “ نيمه دوم براي شرودر”   انتشار يافت كه گراس به اتفاق 21 تن از روشنفكران آلماني آن را امضاء كرده و طي آن حمايت خويش را از دادن دومين فرصت به شرودر اعلام داشته اند. سبك نوشتاري اين بيانيه فوتبالي است و در آن مي خوانيم‌:“ در دومين نيمه بازي ، ديگر  بازيكنان صاحب موقعيت هاي بسياري هستند . تاكتيك هر تيمي به حمله و برداشتن گام هاي حساب شده تغيير خواهد يافت و بازيكنان تيم مقابل از دو گوش خط حمله خود فشار بيشتري خواهند آورد”. اما در انتهاي وقت مصاحبه گراس از حذف تيم فوتبال اسپانيا  از دور مسابقات جام جهاني امسال اظهار تاٌسف كرد و گفت :“ اين تنها به خاطر اشتباه در داوري بود” و تاٌييد كرد كه فوتبال آلمان :“ قابل احترام است ولي درخشان نيست!”

* لازم به يادآوري است كه اين مصاحبه سه ماه پيش از تاريخ انتخابات آلمان انجام شده است . مردم آلمان در اين انتخابات  به “گرهارد شرودر” نامزد ائتلاف گروه هاي چپ آلمان راي دادند.

Un Dia En La Vida De Mi Madre 

نوشته : ايرِنه  اُرتِگا  پِرِز #

ترجمه : رامين مولايي

“ يك روز از زندگي مادرم”

مي شه گفت كه مامان من چندين و چند شغل داره و به اصطلاح همه فن حريفِ !

مي پرسيد :“ چطور؟ ” پس خوب گوش كنيد تا براتون يه روز از زندگيش رو تعريف كنم:

روز كاري مامان من درست از ساعت يك بعد از نيمه شب كه صداي رعدآساي فرياد :“ماماااااااني ! ” خونه رو به لرزه در مي آره ، شروع مي شه ! مي تونيد حدس بزنيد صاحب اين حنجره قوي كيه ؟ درسته ، اون خواهر كوچيكم “ آله خا ” ست كه مامانم رو صدا مي زنه ، تا اونو كه – ببخشيد ! – جي…  داره ، به دستشويي ببره.

بعد از سرپاگرفتن آله خا ، تا مي خواد چشماش گرم بشه و خوابش ييره ، صداي وحشتناك خُر و پُف بابام اونو بي خواب مي كنه ! و  مجبور مي شه تا به او سُقلمه اي بزنه تا سرش رو روي بالش جا به جا كنه !

صبح سحر هم زنگ ساعت هاي من و بابا به صدا در مي آن ، ولي اين ما نيستيم كه از خواب بيدار مي شيم ، بلكه مامانِ كه از خواب مي پره و بعد بابا و من رو بيدار مي كنه ! اما من كه هنوز خوابم مي آد ، دوباره روي بالشم مي افتم !

در اين مدت او مشغول آماده كردن صبحانه مي شه ، خواهرم “ آله خا ”  رو بيدار مي كنه و اونو براي رفتن به مهدكودك آماده مي كنه . او هر روز صبح مجبوره بهانه گيري ها و جيغ و دادهاي خواهرم رو كه از زير شانه كردن موهاش در ميره ، صبحانه نمي خوره و …. با صبر و حوصله زياد تحمل كنه !

مامان مدام به ما گوشزد مي كنه كه :“ زود باشيد ! داره دير مي شه ! ” تا ما سريعتر آماده شيم و ما رو به مدرسه برسونه . اما من يكدفعه يادم مي افته كه فراموش كرده ام  نامه اي رو كه مدير داده تا او بخواند و امضايش كند ، نشانش بدهم!…

او بايد ساعت  7 صبح سركارش باشه‌ ، اما هميشه به خاطر ما دير مي رسه و بايد غُر و لُندهاي رئيس اش رو به جون بخره.

بعد از تمام شدن كارش در اداره  (ساعت 2 يا 3 بعدازظهر ) هم بايد چند كار ديگر رو  هم انجام بده : ميوه ، سبزي ، گوشت و ساير چيزها رو براي خانه بخره ، صورتحساب ها رو پرداخت كنه ، ماشين رو كه خراب شده به تعميرگاه ببره  و … 

اما كار او هنوز تمام نشده ! چون از ساعت 4 تا 5 عصر  او راننده تحت اختيار ماست ، بايد آله خا و من رو به كلاس هاي شنا ، ژيمناستيك ، موسيقي و غيره يا به مركز خريد براي ديدن چيزي كه از اون خوشمون اومده يا خريد كاغذ رنگي براي نمايشگاه روز بعد مدرسه ، لوازم كاردستي و… ببره !

بعد از اين كارها ساعت 6 عصر براي رفتن به كلاس زبان فرانسه باز از خونه مي زنه بيرون و وقتي برمي گرده تا مدتي تمام “ ر ”  ها رو “ ق ” تلفظ مي كنه !

ساعت 8  شب  وقتي مشغول آماده كردن شام است هم با بابا صحبت مي كنه ، هم از من در باره انجام تكليف هايم مي پرسه و هم با خواهرم براي خوردن غذايش سر و كله مي زنه ! كمي بعد هم سعي مي كنه با تعريف كردن داستان هايي كه خودش مي سازه        آله خا  رو  بخوابونه ‌، اما يكساعت بعد صدايش رو نمي شنويم و متوجه مي شيم خوابيده ، اما نه آله خا ،  بلكه مامانم !

ساعت 30 :9 هم با من به اتاقم مياد تا كمي قبل از خواب با هم صحبت كنيم ، اما بعد از چند دقيقه متوجه مي شم كه چشم هاش رو خواب پركرده ، پس به او “ شب بخير ”             

مي گم !

كمي بعد او روي تختخوابش دراز مي كشه و خيلي زود به خواب ميره ! اما ساعت يك نيمه شب باز كارش شروع مي شه…

پس متوجه شدي كه مامان من چند شغل داره : كارمند ، راننده ، شاگرد ، مأمور خريد ، همسر و مادر ! اما چيزي كه باعث تعجب من مي شه اينه كه او چطور براي انجام دادن  اين همه كار وقت كم نمياره؟!

# دختر دانش آموز 13 ساله اهل كشور كلمبيا ، داستان برگزيده كنكور داستان نويسي سال 2001 دانش آموزان كشورهاي آمريكاي لاتين

GOETHE

آيا يوهان ولفگانگ گوته مسلمان بود؟

نوشته : رودريگو   سولتا

ترجمه : رامين مولايي

منبع : EFE   ـ 14 ژانويه 2003

جدي تر شدن بحث پيوستن تركيه به جمع كشورهاي عضو اتحادية اروپايي‌ و نيز جايگاه مسيحيت در عرصه اروپاي آينده ، موجب مطرح شدن مجدد فرضيه اي قديمي گشته است كه براساس آن “ يوهان ولفگانگ فون گوته ” كه از وي به عنوان مظهر فرهنگ و ادبيات اروپايي نام برده مي شود ، پيش از مرگ به دين اسلام روي آورده بوده است .

اين نظريه درخور توجه ، مورد ادعا و دفاع گروهي از مسلمانان آلماني مقيم “ وايمار ” است ـ اين همان شهري است كه گوته دوره اي مهم از عمر خود را در آنجا گذراند ـ  مورد استناد ايشان نيز فتواي صادره از سوي شيخ عبدالقدير المورابيت است .

المورابيت با بررسي دقيق تعدادي از آثار گوته ، به خصوص “ ديوان شرقي ـ غربي ” او  و نيز دانسته هايي كه از زندگي شاعر در دست است ، به اثبات نظريه خود كوشيده است .

مركز ثقل اين استنادات ، انتقاداتي است كه گوته اينجا و آنجا نسبت به مسيحيت  ـ از جمله در يك مورد مي نويسد : “ حماقت هاي بسياري در اصول و اعتقادات كليسا موجود است ” ـ  و نيز چهره اي كه كليسا از حضرت مسيح ترسيم كرده ، وارد آورده است .

به باور المورابيت ، گوته الوهيت مسيح را انكار مي كرده است و براي اثبات اين ادعا به ابياتي از ديوان وي اشاره مي كند :

مسيح پاك در خلوت خود

خدا را حس مي كرد و به او مي انديشيد ؛

آن كس كه خودِ او را به خدا بدل ساخت

اراده قدسي اش را زايل كرد .

جاذبه جهان عرب در نزد گوته و نيز تلاش هايش براي توفيق در گشودن باب مفاهمه و برقراري گفتگو ميان فرهنگ شرق و سنت غرب بر تمامي گوته شناسان و منتقدين ادبي آشكار است . با اين وجود المورابيت پا را از اين فراتر گذاشته و سخن از تغيير آيين اعتقادي وي به ميان مي آورد و در اين راستا به ابيات ديگري از ديوان او ، آنجا كه شاعر از قرآن سخن به ميان مي آورد ،  استناد مي كند :

آيا قرآن جاوداني است ؟

جاي سؤال ندارد !

او كتابِ كتاب هاست ،

كتابي كه مرا براي مسلماني كافيست !

اما المورابيت كه اين چنين جانبدارانه و يكسويه از اين ابيات به عنوان سند مسلماني گوته ياد مي كند ،  اگر ابيات ديگري رااز همين سروده شاعر كه طي آنها ، وي به ستايش و مدح شراب مي پردازد ،  ذكر مي كرد ، سستي ادعايش بر همه روشن مي شد ، چرا كه شراب بر هر كه به اسلام روي آورد ، حرام مي گردد :

اما شراب نوشيدني جاوداني است ،

بي شك چنين است

و بايد كه پروردة دست فرشتگان باشد ،

شايد داستان نباشد اين

كه ميخواره هر آينه

خداوند را به نيكوترين صورت مي نگرد ! #

اما گذشته از درستي يا نادرستي اين ادعا و مواردي كه ذكرشان رفت ، اين حقيقتي مسلم است كه نويسنده شاهكار ادبيات جهان “ فاوست ” در طول حيات خود علاقه خاصي به اسلام داشته است و اين مسئله را مورخ و منتقد ادبي مشهور خانم “ كاتارينا  مومسن ” در كتاب معروف خود “ گوته و جهان عرب ” با ذكر اسنادي موثق به اثبات رسانده است .

اين علاقه و گرايش گوته نسبت به اسلام هر چند بنياني محكم براي اثبات مسلماني وي نيست ، ولي مي تواند به عنوان نقطه اتكاي مثبتي براي تعامل هر چه بيشتر و گفتگوي رو در روي فرهنگ هاي اروپا و اسلام و نيز خوراك مناسبي براي بحث بر سر آينده ديني اروپا مورد بهره برداري قرارگيرد .

البته اين مناقشه در آلمان تنها از مسئله تمايل شديد تركيه به عضويت در اتحادية اروپايي ناشي نشده است ، بلكه از رشد فزاينده گرايش به دين اسلام كه به خصوص پس از واقعه  11 سپتامبر آشكارتر شده نيز نشأت مي گيرد .

به هر جهت ، در آلمان مسئله گفتگو با اسلام صرفاٌ يك موضوع مورد علاقه سياست خارجي نيست ، بلكه از جنبه سياست داخلي نيز مورد توجه است ، چرا كه در اين كشور نزديك به شش ميليون نفر مسلمان زندگي مي كنند .

بنابراين اصلا عجيب نيست كه با فتواي المورابيت ، گروهي از مسلمانان مقيم آلمان ( ترك تباران آلماني ) با طرح نظريه اسلام آوردن گوته در سال هاي آخر عمر خود ، در پي مصادره به مطلوب كردن فرهنگ آلمان باشند !

پي نوشت :

# مترجم بي هيچ ادعايي در رد يا قبول فرضيه مسلماني گوته ، تنها يادآور مي شود كه به احتمال قريب به يقين گوته در اين ابيات به تأسي حافظ ، از “ شراب ” همان مراد و مقصودِ مرشدِ شيرازي اش را اختيار كرده است ؛ چرا كه با قبول ادعاي نويسنده مقاله ، علاوه بر گوته، مي بايد : حافظ ، عطار ، نظامي ، مولوي و ديگر عرفا را هم خارج از دايره مسلماني دانست !